rodzina zastępcza
Czasem dziecko potrzebuje po prostu miejsca, w którym będzie mogło spokojnie dorastać, czuć się bezpiecznie i mieć obok siebie dorosłych, którzy będą je wspierać. Taką rolę może pełnić rodzina zastępcza.
Czym jest rodzina zastępcza?
Rodzina zastępcza to dom dla dziecka, które z różnych powodów nie może w danym momencie wychowywać się ze swoimi rodzicami. To miejsce, w którym dziecko otrzymuje codzienną troskę, poczucie bezpieczeństwa, stabilność i warunki do dalszego rozwoju.
Rodzinna piecza zastępcza ma przede wszystkim chronić dobro dziecka i zapewnić mu odpowiednie warunki do życia i rozwoju w czasie, gdy jego sytuacja rodzinna wymaga takiego rozwiązania. O umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej co do zasady decyduje sąd.
Pobyt dziecka w rodzinie zastępczej ma charakter czasowy. W tym czasie rodzina zastępcza pomaga dziecku odnaleźć się w nowej sytuacji, wspiera je w codziennym życiu, nauce i rozwoju oraz – zgodnie z sytuacją prawną dziecka i decyzjami sądu – współpracuje z jego rodziną biologiczną.
Rodzicielstwo zastępcze nie jest adopcją. Rodzina zastępcza nie zastępuje dziecku jego rodziców, lecz zapewnia mu opiekę i wychowanie w okresie, gdy nie może ono przebywać pod ich opieką. Zakres praw i obowiązków rodziców biologicznych oraz rodziny zastępczej zależy od sytuacji prawnej dziecka i rozstrzygnięć sądu.
Kto może zostać rodziną zastępczą?
Zgodnie z ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej pełnienie funkcji rodziny zastępczej może zostać powierzone osobom, które:
- dają rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej;
- nie są i nie były pozbawione władzy rodzicielskiej, a ich władza rodzicielska nie jest ograniczona ani zawieszona;
- wypełniają obowiązek alimentacyjny – jeżeli taki obowiązek wynika z tytułu egzekucyjnego;
- nie są ograniczone w zdolności do czynności prawnych;
- są zdolne do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem, co potwierdzają:
- zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia wystawione przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej,
- opinia psychologa o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej;
- przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku cudzoziemców – ich pobyt na terytorium Polski jest legalny;
- zapewnią odpowiednie warunki bytowe i mieszkaniowe umożliwiające dziecku zaspokajanie jego indywidualnych potrzeb, w tym potrzeb związanych z rozwojem emocjonalnym, fizycznym i społecznym, edukacją, zainteresowaniami, wypoczynkiem i organizacją czasu wolnego;
- nie figurują w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym.
- posiadają stałe źródła dochodu
- nie mogą być skazani prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo.
- Rodziną zastępczą może zostać osoba mieszkająca zarówno w domu jednorodzinnym, jak i w mieszkaniu w bloku. Nie jest wymagany określony metraż ani konkretny rodzaj budynku. Miejsce zamieszkania powinno jednak zapewniać dziecku odpowiednie, bezpieczne i stabilne warunki bytowe oraz przestrzeń dostosowaną do jego indywidualnych potrzeb.
- W przypadku rodziny zastępczej niezawodowej co najmniej jedna osoba tworząca rodzinę musi posiadać stałe źródło dochodu. Rodzinie zastępczej przysługują świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka oraz inne formy pomocy określone w przepisach. Świadczenia te mają służyć pokrywaniu kosztów związanych z utrzymaniem i wychowaniem dziecka i nie zastępują własnych źródeł utrzymania rodziny. Wysokość świadczeń jest określona w przepisach i podlega waloryzacji.
- Rodzinę zastępczą mogą tworzyć małżonkowie lub osoba niepozostająca w związku małżeńskim.
- Kandydat powinien być zdolny do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem. Potwierdzeniem spełnienia tego warunku jest zaświadczenie o stanie zdrowia wystawione przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Ważna jest również opinia psychologa dotycząca predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej.
Rodzaje rodzin zastępczych
Zgodnie z ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej rodzinna piecza zastępcza obejmuje:
1. Rodzinę zastępczą spokrewnioną – tworzą ją małżonkowie lub osoba będący wstępnymi albo rodzeństwem dziecka. Najczęściej są to dziadkowie lub pełnoletnie rodzeństwo dziecka.
2.Rodzinę zastępczą niezawodową – tworzą ją małżonkowie lub osoba niebędący wstępnymi ani rodzeństwem dziecka. Co najmniej jedna osoba tworząca taką rodzinę musi posiadać stałe źródło dochodu.
3. Rodzinę zastępczą zawodową – tworzą ją małżonkowie lub osoba niebędący wstępnymi ani rodzeństwem dziecka. Z rodziną zastępczą zawodową starosta zawiera umowę o pełnienie funkcji rodziny zastępczej zawodowej, a rodzinie przysługuje wynagrodzenie z tego tytułu.
Wśród rodzin zastępczych zawodowych wyróżnia się:
a) rodzinę zastępczą zawodową specjalistyczną – w której umieszcza się w szczególności dzieci z niepełnosprawnościami, dzieci umieszczone w pieczy na podstawie przepisów dotyczących wspierania i resocjalizacji nieletnich oraz małoletnie matki z dziećmi;
b) rodzinę zastępczą zawodową pełniącą funkcję pogotowia rodzinnego – przeznaczoną dla dzieci wymagających pilnego zapewnienia pieczy zastępczej. Dziecko przebywa w niej co do zasady do czasu unormowania swojej sytuacji, nie dłużej jednak niż 4 miesiące. W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres ten może zostać przedłużony, za zgodą organizatora rodzinnej pieczy zastępczej, do 8 miesięcy lub do zakończenia postępowania sądowego dotyczącego powrotu dziecka do rodziny, przysposobienia albo umieszczenia go w rodzinnej pieczy zastępczej.
4. Rodzinny dom dziecka – jest formą rodzinnej pieczy zastępczej, w której dzieci otrzymują całodobową opiekę i wychowanie w warunkach zbliżonych do rodzinnych.
Podczas rozmowy w PCPR pomożemy dobrać formę rodzinnej pieczy zastępczej najlepiej dopasowaną do Twojej sytuacji, możliwości i gotowości.
